Λέσχη ανάγνωσης 10/4/2019

Ακόμα μια ΛΕΣΧΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗΣ τελείωσε σήμερα (10 Απριλίου 2019) με την ανάγνωση του ποιήματος «Μίσος» της Βισουάβα Σιμπόρσκα (Μετάφραση : Βασίλης Καραβίτης). Το ποίημα πρότεινε η φίλη Ελένη Διδασκάλου μετά από συζήτηση που είχε προηγηθεί με την Αννίτα Κυπαρισσούδα. Ακολούθησε ανάλυση και έκφραση συναισθημάτων και φυσικά μια πάρα πολύ εποικοδομητική συζήτηση.

Μίσος
Δείτε πόσο αποδοτικό είναι ακόμα, πόσο διατηρείται σε φόρμα το μίσος στον αιώνα μας.
Πόσο εύκολα υπερπηδά και τα πιο ψηλά εμπόδια.
Με τι ταχύτητα εφορμά, πόσο γρήγορα μας εντοπίζει.
Δεν είναι σαν τα άλλα αισθήματα.
Ταυτόχρονα μαζί το πιο γηραλέο και το πιο νεαρό.
Από μόνο του γεννοβολάει αιτίες που το ζωογονούν.
Όταν κοιμάται δεν πρόκειται ποτέ για αιώνια ανάπαυση.
Κι η αϋπνία δεν εξαντλεί τη ρώμη του, τη θρέφει.
Κάποια θρησκεία ή μια άλλη όποια και να ‘ναι το βρίσκει έτοιμο, στην αφετηρία.
Μια γενέθλια πατρίδα ή μια άλλη όποια και να ‘ναι το βοηθάει να βρει ένα σημείο εκκίνησης.
Για κινητοποίηση αρκεί ακόμα κι η δικαιοσύνη, μέχρι ν΄ αποκτήσει τη δική του ορμή.
Μίσος. Μίσος.

Περισσότερα...

 

Λέσχη ανάγνωσης 27/11/2019

8η συνάντηση :  Τετάρτη 27 Νοέμβρη στις 7 το απόγευμα.

Διαβάζουμε αποσπάσματα ταξιδεύοντας χρόνια πίσω μαζί με ακόμα τέσσερις γυναίκες που μας συστήνει η συγγραφέας Φιλομήλα Λαπατά μέσα από το έργο της «Οι κόρες του νερού».

Ελληνισμός της διασποράς, 1791-1913. Βραΐλα, Βιέννη, Κωνσταντινούπολη, Αμβέρσα.

Με φόντο την πλούσια τοιχογραφία μιας εποχής χωρίς επιστροφή και με άξονα τις συνέπειες που έφεραν δύο μεγάλες οικολογικές καταστροφές στον ποταμό Δούναβη στη φύση και τη ζωή των ανθρώπων, τέσσερις Ελληνίδες, τέσσερις γενιές της ίδιας φαμίλιας, τέσσερις σπουδαίες γυναίκες μοιράζονται μέσα σε έναν ολόκληρο αιώνα το ίδιο κύτταρο και την ίδια απόγνωση.

Αικατερίνη Χατζηγιάννη, η αρχόντισσα.
Ναταλία Πατρικίου, η μάγισσα.
Αντωνία Μανωλάτου, η προσαρμοστική.
Φιλομήλα Λαπατά, η περήφανη.

Στην Ευρώπη των πολιτισμικών αλλαγών του 19ου αιώνα και με ένα ελληνικό κράτος στα σπάργανα, κάθε ηρωίδα ζει τη δική της ιστορία με περιπέτειες, πάθη, μονομαχίες, έρωτες, δράματα και επίγνωση, με κοινό παρονομαστή πάντα την αναζήτηση του νοήματος της ζωής.

Αναλύουμε τα κείμενα, παραλληλίζουμε τις ζωές μας, τις αλλαγές στον ρόλο της γυναίκας, συζητάμε και προγραμματίζουμε.

Σας περιμένουμε στην επόμενη συνάντηση με την "ανάγκη" ψυχής και την ελπίδα να είμαστε περισσότερες μέσα στην καρδιά του χειμώνα…

 

Πεντάλεπτο ετυμολογίας 22/10/2019

Ευχαριστούμε πολύ τους φίλους μας Θράσο Μυρσίνη και Φωτεινή Μπεντίλα για την παρουσίαση των λημμάτων «Σπίτι» και "Αδολέσχης" που έκαναν στις 22/10/2019.

Θράσος Μυρσίνης ("Σπίτι")

Το σύγχρονο ελληνικό λεξιλόγιο είναι από τα πλουσιότερα του κόσμου. Όμως, οι λέξεις που χρησιμοποιεί σήμερα στο λόγο του ο φυσικός ομιλητής της νεοελληνικής δεν ανήκουν όλες στην ίδια συγχρονία. Άλλες προέρχονται από την ομηρική περίοδο, άλλες από την αρχαιοελληνική, άλλες από την ελληνιστική ή Αλεξανδρινή, άλλες από τη μεσαιωνική κ.ο.κ.
 
Παράλληλα – όπως άλλωστε συμβαίνει και στις περισσότερες ξένες γλώσσες – ένα πολύ μεγάλο ποσοστό του ελληνικού λεξιλογίου, που πολύ πιθανόν κυμαίνεται κάπου μεταξύ 20% έως 25%, αποτελούν οι ξενικής προέλευσης λέξεις, αυτές που στη γλωσσολογία ονομάζονται δάνεια και αντιδάνεια. Αυτές πάλι με τη σειρά τους χωρίζονται σε δύο κατηγορίες: στην πρώτη εντάσσονται όλες εκείνες οι λέξεις που εισήλθαν μεν στη γλώσσα μας από κάποια ξένη γλώσσα, εντάχθηκαν δε πλήρως με το πέρασμα των αιώνων στο κλιτικό σύστημα της γραμματικής μας. Για να μην γίνω πολύ κουραστικός θα δώσω εδώ λίγα μόνο παραδείγματα: παράδεισος, τρατάρω, αρραβώνας, ρούχο, βεράντα, ντουλάπι, φουμάρω, πόρτα, κουρντίζω, μπούρδα, καπνίζω, παρκάρω, σκάρτος, μπλούζα, τράπουλα, μπριζόλα, σκεμπές, μπέσα, σιντριβάνι, σπίτι, μπαϊλντίζω, παντελόνι, μπεκάτσα, πανσές, κολόνια, λεβέντης, μπιζέλι, καρότσι, φράουλα, ροδάκινο, γιουβέτσι, γκαντέμης, μπαούλο, γκάφα, χασάπης, μπάνιο, τσοντάρω, κάλτσα, πρεσάρω, αυλός, μπεζερίζω, παπούτσι, φιλέτο, παπαρούνα, φιόγκος, κομπάρσος, παπαγάλος, πίτσα, μπακλαβάς, σούπα κλπ.
 
Στη δεύτερη κατηγορία βέβαια εντάσσονται όλες εκείνες οι λέξεις που εισήλθαν στη γλώσσα μας, αλλά παραμένουν μέχρι σήμερα άκλιτες, παρόλο που σε πολλές από αυτές έχουν εμφανιστεί υποκοριστικά, σύνθετα, παράγωγα κλπ. Θα δώσω κι εδώ μερικά παραδείγματα: κόμπλεξ (αλλά κομπλεξάρομαι), ντουζ (αλλά ντουζάκι), μπετόν, σουτιέν, ραντεβού (αλλά ραντεβουδάκι), μασάζ, νορμάλ, στρες (αλλά στρεσάρω), μπουάτ, στούντιο, μπουτίκ, ρεκόρ, μπιμπελό, κλαμπ, σουβενίρ, μπλοκ (αλλά μπλοκάκι, μπλοκάρω), σουξέ, σνίτσελ, βεραμάν κλπ.

Περισσότερα...

 

Πεντάλεπτο ετυμολογίας 1/10/2019

Ευχαριστούμε πολύ την φίλη μας Ευδοκία Ελευθερίου για παρουσίαση του λήμματος «ΝΗ» που έκανε την 1/10/2019.

ΝΗ- ΚΑΙ ΝΗ

ΝΗ - αρνητικό προθετικό μόριο [αλλά και ΝΗ ισχυρά βεβαιωτικό μόριο, νη Δία, μα τον Δία]

ΝΗΝΕΜΙΑ (στερητικό νη- + άνεμος) και ΝΗΝΕΜΟΣ

ΝΗΠΕΝΘΗΣ (στερητικό νη- + πένθος), 3-2, ο αποβάλλων το πένθος, την λύπη [πένθος, πάθος, πέπονθα, πάσχω]. Και ΝΗΠΕΝΘΗ Καρυωτάκη.

ΝΗΠΙΟ ουσιαστικοποιημένο επίθετο(<νήπιος, νη- + έπος) και ΝΗΠΙΟΘΕΝ και ΝΗΠΙΩΔΗΣ(παίζοντα αυτά, αλλά όχι το επίθετο ΝΗΠΙΟΣ!). Αντιστοιχεί στο λατ. INFANS (in + fans <for, φάσκω, φημί). Εξού οι λατινογενείς λέξεις για το μωρό, το νήπιο, την νηπιακή ηλικία γαλλ. enfant, ιτ. Infanzia [αμετροεπής, συνεπής και ασυνεπής κ.λ.π.]

ΝΗΣΤΕΥΩ (στερητικό νη- + εσθίω = τρώγω) απέχω από την τροφή, ΝΗΣΤΙΚΟΣ, ΝΗΣΤΕΙΑ

ΝΩΧΕΛΗΣ (στερητικό νη- + ωκύς = γρήγορος) βραδύς, αργοκίνητος, νωθρός, αδρανής

ΝΗΔΥΜΟΣ αδιατάρακτος, γλυκύς, ευχάριστος, ήπιος (Δία δ’ ουκ έχεν ήδυμος ύπνος [Τον Δία δεν τον έπιανε ο γλυκός ο ύπνος] – ομηρ. φράση – εφελκυστικό ν, χάριν ευφωνίας), επίθετο 3-3 (ή και 2) και ουσιαστικοποιημένο επίθετο νήδυμος (ο ύπνος, λόγιο). Στον Αρίσταρχο, όμως, νη-δύνω (αντί ανέκδυτος), ύπνος βαθύς, από τον οποίο δεν εγείρεται κάποιος εύκολα – ετυμολογική ερμηνεία που δεν μου φαίνεται να ευσταθεί. Αντίθετα, το σχεδόν συνώνυμο ΝΗΓΡΕΤΟΣ (επίθετο ομοίως αναφερόμενο στον ύπνο) προκύπτει από το νη- +εγείρω. Σχετικά: Νήδυμος ύπνος, Ορφέας, Μούσα και νήδυμον ύδωρ, άνθος. Συνάφεια του ήδυμος με το ηδύς (ομόριζο).

ΝΗΦΑΛΙΟΣ (>ΝΗΦΩ απέχω από τον οίνο, είμαι νηφάλιος και, επίσης, αναλαμβάνω από κάτι κακό: ανανήφω, ανένηψα, ανάνηψη)

Το βίντεο της παρουσίασης

 

Πεντάλεπτο ετυμολογίας 30/5/2019

Ευχαριστούμε πολύ την φίλη μας Τζένη Ζουπίδου για παρουσίαση των λημμάτων «ΧΑΡΑΜΙ» και «ΧΑΛΑΛΙ» που έκανε στις 30/5/2019.

 
Χαράμ ( حرم και حرام) είναι το απαγορευμένο, αυτό που επιφέρει την αμαρτία. Εμείς την πήραμε από τα τούρκικα, αλλά έχει αραβική ρίζα.

Έχουμε την τριγράμματη αραβική ρίζα χ-ρ-μ, (που έδωσε τρεις λέξεις στη γλώσσα μας) και το αραβικό ρήμα harama, που σημαίνει «αυτός απαγόρεψε», απ’ όπου η αραβική λέξη harim, «ιερό, απαγορευμένο». Χρησιμοποιείται για πράγματα απαγορευμένα αλλά και που αφιερώνονται στον Θεό. Είναι δηλαδή: το άβατο, το απαγορευμένο και μ’ αυτή την έννοια προέκυψε η μία από τις τρείς λέξεις, το χαρέμι, που είναι ένα μέρος άβατο για όλους εκτός από τον αφέντη του σπιτιού.

Στα τούρκικα, haram είναι επίσης το απαγορευμένο από τη θρησκεία, το παράνομο, το αθέμιτο, το κακό. Haram-i είναι ο ληστής , που πέρασε στα ελληνικά ως χαραμής, και έγινε και επώνυμο. Χαράμ ολσούν είναι κατάρα, που έχει περάσει και στα ελληνικά: «χαράμι να σου γίνει», δηλαδή να μην το χαρείς, στο λαιμό να σου κάτσει.

Το χαράμι, σε μας έχει θέση επιρρήματος και σημαίνει «μάταια». Από το χαράμι βγαίνει και ο χαραμοφάης αυτός που συντηρείται από άλλους, που ζει σε βάρος άλλων ή που αμείβεται χωρίς να παράγει έργο (ορισμός ξεσηκωμένος από το λεξικό Μπαμπινιώτη). Ο σεβαστός Αδαμάντιος Κοραής, προτιμούσε το «χαραμοφάγος» «Τοιούτοι χαραμοφάγοι είναι οι τύραννοι, οι δεσπόται, οι ολιγαρχικοί, εις ένα λόγον όλοι οι από κόπους εργαζομένων τρεφόμενοι αργοί.»

Περισσότερα...

 
Δημοσκόπηση
Πόσο καιρό παίζετε Σκραμπλ;
 
Πόσοι είναι online
Έχουμε 4 επισκέπτες συνδεδεμένους
Αναζήτηση